RISC OS to specjalistyczny system operacyjny zaprojektowany dla procesorów ARM (Advanced RISC Machines). To lekki, 32-bitowy system, od października 2018 roku dostępny jako open source. Większość kodu źródłowego jest napisana w asemblerze ARM i udostępniana w repozytoriach Git.
System oferuje graficzny interfejs typu WIMP i stosowy menedżer okien, wywodząc się z dziedzictwa firmy Acorn, która równolegle rozwijała układy ARM. Rozwinięcie skrótu WIMP prezentuje się następująco:
windows, icons, menus, pointer
Kompatybilność z modelami Raspberry Pi
RISC OS jest dostępny dla wielu modeli Raspberry Pi, ale wsparcie nie obejmuje wszystkich urządzeń. Zgodnie z dokumentacją RISC OS Open Raspberry Pi 5 oraz Raspberry Pi Pico nie są obsługiwane, natomiast system można uruchomić na Raspberry Pi 4 i wcześniejszych generacjach. Dla poszukujących innych rozwiązań znajdziesz poniżej propozycje alternatywnych systemów.
Najważniejsze informacje o kompatybilności w skrócie:
- wspiera rodziny Raspberry Pi do wersji 4 włącznie,
- nie obsługuje Raspberry Pi 5,
- nie obsługuje mikrokontrolerów Raspberry Pi Pico (RP2040),
- obrazy i dystrybucje RISC OS są 32-bitowe dla ARM.
Proces instalacji RISC OS
Pobranie obrazu systemowego
Instalację zacznij od pobrania odpowiedniego obrazu. W narzędziu Raspberry Pi Imager wybierz: „Other general-purpose OS → RISC OS Pi”, aby automatycznie pobrać i zapisać system na karcie SD w jednym procesie.
Dostępnych jest kilka wydań; aktualnie oferowana jest wersja RC8 (lub nowsza). Obraz pobierzesz jako plik ZIP lub przez sieć BitTorrent.
Przygotowanie karty SD
Po pobraniu rozpakuj plik ZIP. Wewnątrz znajduje się plik IMG, który należy wgrać na kartę SD (tzw. „flashing”, dawniej określany jako „burning”).
Operację „flashing” wykonasz np. w systemach Linux/Unix poleceniem:
sudo dd if=risc-os-image.img of=/dev/sdX bs=4M conv=fsync status=progress
gdzie /dev/sdX to urządzenie odpowiadające Twojej karcie SD. Uwaga: polecenie dd nadpisuje wskazany nośnik – upewnij się, że wybierasz właściwe urządzenie.
Uruchomienie systemu
Po wgraniu obrazu na kartę SD wykonaj poniższe kroki:
- Włóż kartę SD do Raspberry Pi,
- podłącz przewód HDMI do wyświetlacza,
- podłącz zasilanie do urządzenia,
- włącz Raspberry Pi.
Po starcie system skanuje pliki, czcionki i pozostałe komponenty, a następnie wyświetla ekran powitalny z przewodnikiem użytkownika.
Wsparcie dla użytkowników początkujących
Dostępnych jest wiele materiałów edukacyjnych. Oficjalna wiki RISC OS Open oferuje sekcje „Introduction to RISC OS” oraz „RISC OS Beginners FAQ”, które ułatwiają pierwsze kroki.
Możesz też skorzystać z gotowych zestawów: przygotowane karty SD z RISC OS Pi lub RISC OS ePic w sklepie projektu. Dla osób chcących szybko zacząć dostępna jest darmowa karta SD RISC OS Direct z wbudowanymi tutorialami wideo.
Oprogramowanie dostępne dla RISC OS
RISC OS uruchamia oprogramowanie pisane w różnych językach. Dostępne są kompilatory C i C++, a istotna część aplikacji powstała w asemblerze ARM ze względu na wydajność i niewielkie zapotrzebowanie na zasoby.
Dla bardziej zaawansowanych użytkowników Raspberry Pi dostępne są także inne systemy i środowiska:
- Chromium – można uruchomić na systemach alternatywnych;
- Arch Linux – opcja dla zaawansowanych użytkowników;
- openSUSE Tumbleweed – dla systemów opartych na Linuksie;
- Geeko (Just Enough Operating System) – lekka dystrybucja.
Dodatkowe możliwości i rozszerzenia
Emulacja i wirtualizacja
Dla osób chcących przetestować system bez fizycznego Raspberry Pi dostępna jest emulacja RPCEmu. Umożliwia ona uruchamianie starszych wersji RISC OS 4 i 6 (tryb 26‑bitowy) oraz najnowszych wersji RISC OS 5 (tryb 32‑bitowy), co pozwala pracować z dwoma środowiskami na jednym pulpicie.
Wspieranie nowszych technologii
RISC OS Cloverleaf rozwija i portuje oprogramowanie open source, udostępniając je społeczności. Crowdfunding projektu finansuje nowe funkcjonalności i wsparcie bieżącego rozwoju.
